Chị Hòa ở phường Gia Định, TP HCM vừa trải qua một cú sốc khi liên hệ đặt mua bánh Trung thu cho gia đình. Khi nhận báo giá từ các cửa hàng bánh nổi tiếng, chị phát hiện giá cả đã leo thang đáng kể so với năm ngoái. Mức tăng dao động từ 5% đến 15%, thậm chí một số loại bánh cao cấp còn tăng vượt mức 20%, khiến chị phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định.
Tình cảnh của chị Hòa đang lặp lại ở khắp các gia đình khác trên toàn TP HCM lẫn các tỉnh thành. Thị trường bánh Trung thu năm nay bước vào mùa mua sắm với một bộ mặt khác lạ, khi giá bán buộc phải điều chỉnh tăng nhằm thích ứng với những yếu tố kinh tế sâu xa hơn là chỉ những thay đổi tạm thời.
Áp lực từ chi phí nguyên liệu và nhân công
Các chủ cửa hàng bánh Trung thu đồng loạt chỉ ra rằng sự tăng giá không phải do thao túng thị trường hay tăng biên lợi nhuận một cách vô lý. Thay vào đó, đó là hệ quả tất yếu của sự gia tăng chi phí sản xuất trên toàn khâu chuỗi cung ứng.
Giá trị của những nguyên liệu chính như bột, muối, đường, trứng, dầu ăn đã tăng theo xu hướng chung của nền kinh tế. Hơn nữa, chi phí vận chuyển, bao bì, và không kém phần quan trọng là chi phí nhân công trong bối cảnh lạm phát khí gas, điện nước. Thợ bánh làm lâu năm yêu cầu mức lương cao hơn để duy trì cuộc sống, những công nhân tập sự cũng cần được trả lương xứng đáng để giữ chất lượng lao động.
Điều này khác biệt với những năm trước đây khi chi phí sản xuất tương đối ổn định. Năm nay, từ tháng 6-7 trở lại đây, nhiều cơ sở sản xuất bánh Trung thu đã phải tính toán lại toàn bộ bảng giá để không bị lỗ lãi.
Những loại bánh nào tăng giá nhiều nhất?
Không phải tất cả các loại bánh Trung thu đều tăng giá theo tỷ lệ như nhau. Những loại bánh cao cấp, sử dụng nguyên liệu nhập khẩu hoặc công thức đặc biệt, chịu mức tăng giá cao nhất. Bánh nướng với nhân trứng muối nguyên chất, bánh dẻo nhân hải sản, hay những sản phẩm kết hợp công nghệ hiện đại từ các nước tiên tiến đều tăng giá trong khoảng 15-25%.
Ngược lại, những loại bánh phổ thông, dành cho các gia đình bình thường có mức tăng giá vừa phải hơn, thường trong khoảng 5-10%. Các cửa hàng bánh phố cũng cố gắng duy trì mức giá của những mặt hàng bán chạy nhất để không làm mất thị trường.
Một số nhà sản xuất còn khéo léo trong chiến lược bán hàng bằng cách không tăng giá bán lẻ quá cao, nhưng giảm bớt khối lượng hoặc chất lượng nguyên liệu sử dụng trong mỗi chiếc bánh. Tuy nhiên, chiến lược này thường bị phát hiện nhanh chóng bởi những khách hàng trung thành.
Ảnh hưởng tâm lý đến hành vi mua sắm
Giá bánh tăng cao cũng mang lại những tác động tâm lý không nhỏ đến người tiêu dùng. Nhiều gia đình quyết định mua ít hơn hoặc chọn những loại bánh rẻ hơn so với dự định ban đầu. Một số bà mẹ thậm chí lên kế hoạch tự làm bánh Trung thu ở nhà, mặc dù điều này đòi hỏi thời gian, công sức và không phải ai cũng bảo đảm được chất lượng như những chiếc bánh chuyên nghiệp.
Với bối cảnh thu nhập của nhiều gia đình không tăng theo tốc độ giá cách, việc mua bánh Trung thu không còn là một hoạt động mua sắm bình thường mà trở thành một quyết định tài chính cần được cân nhắc kỹ. Điều này cũng phản ánh sự bất ổn tổng thể trong chi phí sinh hoạt hàng ngày.
Dự báo cho những năm tiếp theo
Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng nếu tình hình chi phí nguyên liệu và năng lượng không có dấu hiệu cải thiện, giá bánh Trung thu trong những năm tới có khả năng tiếp tục tăng. Tuy nhiên, mức tăng sẽ phụ thuộc vào tốc độ lạm phát chung của nền kinh tế và khả năng thích ứng của các doanh nghiệp bánh kẹo.
Một số cửa hàng lớn đang cố gắng tìm kiếm những giải pháp thay thế để kiểm soát chi phí, chẳng hạn như tối ưu hóa quy trình sản xuất, mua nguyên liệu trực tiếp từ nguồn để giảm chi phí trung gian, hoặc phát triển những loại bánh mới có giá thành thấp hơn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng.
Trước khi mua bánh Trung thu, các gia đình nên so sánh giá ở nhiều cửa hàng khác nhau, chú ý đến chất lượng và hạn sử dụng. Đặt mua sớm cũng là lựa chọn khôn ngoan vì một số cửa hàng còn cung cấp những ưu đãi hợp lý cho khách đặt từ sớm. Chị Hòa sau cùng đã quyết định đặt bánh ở một cửa hàng vừa và nhỏ gần nhà, với mức giá tăng chỉ 8% và chất lượng vẫn đảm bảo, thay vì mua ở các cửa hàng lớn có mức tăng giá gấp đôi.