Nỗi lo lắng về tương lai tài chính khi bước vào tuổi về hưu đang ngày càng trở thành mối quan tâm hàng đầu của người Việt. Một cuộc khảo sát gần đây của Manulife, công ty bảo hiểm nhân thọ danh tiếng, thực hiện trên 1.000 người dân Việt Nam đã vẽ nên bức tranh rõ nét về tâm lý và kỳ vọng của người Việt đối với tự chủ tài chính trong giai đoạn cuối đời.
Độc lập tài chính — một giá trị được trân quý
Kết quả đáng chú ý nhất từ cuộc khảo sát là 89% người được hỏi coi độc lập tài chính là một 'gia sản', ngang với những giá trị vật chất có giá trị cao nhất. Con số này phản ánh một sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức của người Việt, từ quan điểm truyền thống — nơi người già thường dựa dẫm vào con cháu — sang mong muốn có khả năng tự chủ hoàn toàn.
Việc coi độc lập tài chính là 'gia sản' không chỉ là một con số thống kê, mà nó phản ánh một sự thật sâu sắc: người Việt ngày nay muốn kiểm soát số phận của mình, muốn có quyền tự quyết định cách sống khi về già, mà không phụ thuộc vào ai. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh xã hội đang chuyển biến, khi cơ chế hỗ trợ gia đình truyền thống không còn đáp ứng đủ nhu cầu.
Không muốn trở thành gánh nặng cho gia đình
Một khía cạnh tâm lý khác được phản ánh rõ ràng là 57% người Việt không muốn trở thành gánh nặng cho gia đình khi về già. Tỷ lệ cao này cho thấy sự thay đổi trong cách người Việt nhìn nhận mối quan hệ gia đình, đồng thời cũng là dấu hiệu của những thách thức kinh tế mà các gia đình Việt đang phải đối mặt.
Khi con cái phải lo kiếm cơm nuôi bản thân, chăm sóc con em, thêm chi phí chăm sóc người già thực sự là một áp lực không nhỏ. Vì vậy, ý thức về việc tự chủ tài chính, không muốn trở thành gánh nặng, đã trở thành một quyết tâm mạnh mẽ ở nhiều người Việt. Đây không phải là sự lạnh lùng hay thiếu tình cảm, mà chính là một hình thức yêu thương — trao cho con cái tự do để xây dựng cuộc sống của riêng họ.
Kế hoạch tự trang trải bằng tiền tiết kiệm
Dữ liệu còn chỉ ra rằng 81% người Việt dự kiến tự trang trải bằng tiền tiết kiệm khi về già. Tuy nhiên, con số này cũng tiềm ẩn những thách thức lớn. Hầu hết người lao động Việt Nam không có một kế hoạch tiết kiệm rõ ràng, và mức lương trung bình khiến việc tích lũy tài sản trở nên khó khăn.
Sự chênh lệch giữa mong muốn (81% muốn tự trang trải) và thực tế (lợi tức từ tiết kiệm thấp, tỷ lệ lạm phát cao) tạo nên một khoảng cách đáng lo ngại. Mặc dù vậy, chính sự kỳ vọng này cho thấy người Việt đang dần nhận thức được tầm quan trọng của lập kế hoạch tài chính sớm.
Những hàm ý và thách thức phía trước
Cuộc khảo sát của Manulife không chỉ cung cấp con số mà còn mở ra những cuộc đối thoại cần thiết về lập kế hoạch tài chính cho tương lai. Hiện nay, số lượng người Việt có hiểu biết sâu về đầu tư, bảo hiểm, và quản lý tài sản vẫn còn hạn chế. Nhiều người muốn độc lập tài chính nhưng lại không biết cách bắt đầu hoặc xây dựng chiến lược.
Bên cạnh đó, tình trạng an sinh xã hội còn yếu kém cũng là một yếu tố buộc người Việt phải có trách nhiệm cao hơn với bản thân. Không có lưới an toàn xã hội vững chắc, mỗi cá nhân phải là những 'kiến trúc sư' của tương lai tài chính của mình.
Kết quả khảo sát của Manulife là một lời nhắc nhở cho cả chính phủ, các tổ chức tài chính, và chính bản thân mỗi người Việt: nhu cầu lập kế hoạch tài chính sớm và có kế hoạch là cấp bách. Người Việt không chỉ muốn sống độc lập khi về già, mà còn muốn làm được điều đó với tự do, với sự tự hào, và với lòng tự trọng — là những giá trị mà bất cứ ai cũng xứng đáng có được.